Monument stadsbron op de hof.

stadsbron hof amersfoortHet plan om de de stadsput op de Hof in Amersfoort te voorzien van een monument doet nogal wat stof opwaaien. Ook mij houdt dat bezig maar dan vooral doordat de initiatiefnemers geen beroemde amersfoorters wisten te nomineren. Dus wil men kiezen voor hedendaagse amersfoorters, gewone mensen zoals je die tegenkomt op de Hof.

Eigenlijk vind ik het teveel eer dat onze generatie een monument krijgt op een plek die vele eeuwen voor generaties amersfoorters zo belangrijk was. Kunnen we dan werkelijk geen amersfoorters vinden die hebben gebouwd aan onze prachtige stad. Ik denk van wel.en zal er een aantal nomineren.

Water

Bij de stadsput of de stadsbron denk ik al gauw aan een relatie met water. Welke relatie hadden amersfoorters eigenlijk met water?

Heel vroeg, al ergens in het jaar 1000, moeten mensen besloten hebben zich blijvend te vestigen bij een foirde (=doorwaadbare plaats), in een ame (=natuurlijk water). Omdat ze verder niet beschreven zijn stel ik me eenvoudige mensen als boeren en handelaren voor die deze plek om puur praktische redenen hebben gekozen. Zo legden ze de basis voor onze mooi stad en kunnen we ze dus beschouwen als de eerste amersfoorters. In de eeuwen daarna graaft men grachten voor de verdediging. Men ontwatert de drassige gronden om bewoonbaar gebied te winnen. Men verlegt en verdiept waterwegen voor de handel. En om die handel nog beter te kunnen doen graaft men zelf nieuwe waterwegen. Zo ontstaat er een ommuurde en door grachten omgeven stad met een haven net voor de Koppelpoort waar zo vanaf 1555,handelsschepen aan kunnen leggen.

Bier

In de stad ontstaan bierbrouwerijen. het vakmanschap van de amersfoortse brouwers en de goede kwaliteit van het amersfoortse water zorgt voor een prima amersfoorts bier.Opvallend daarbij is dat het water daarvoor gewoon uit de stadsgrachten werd gehaald. Eeuwenlang wordt het bier geëxporteerd tot ver in de omgeving. Op het hoogtepunt was amersfoort in omvang de vierde bierproducent van Nederland.

Wol en Vilt.

Bij de Koppelpoort verrijst een volmolen. Het voetenwerk van de volder wordt met behulp van waterkracht gemechaniseerd. wordt met behulp van waterkracht wol vervilt tot een grof wollen laken. Het vollen, wol vervilten tot een stevige waterdichte stof, was zwaar werk dat omdat bij het procédé ook urine werd gebruikt, in een stinkende omgeving werd uitgevoerd. Het zal geen toeval zijn dat deze molen aan de zijde van de stad stond waar de Eem de stad weer verlaat.

Blekerijen

Vanaf de oostkant van de stad komt het schone water van de Veluwe naar de stad toe. Hier ontstaan de blekerijen. Het linnengoed werd op groene velden gelegd en besprenkeld met schoon water. Onder invloed van zonlicht werd de was weer mooi wit.

De Nominatie

Natuurlijk hebben de amersfoorters het water ook gebruikt bij de landbouw en veeteelt. Ook is er natuurlijk water gebruikt bij de vele huishoudelijke taken. En de latere industrie heeft dankbaar gebruik heeft gemaakt van de goede kwaliteit van het water hier. Maar ik denk dat ik genoeg amersfoorters heb gevonden die een monument verdienen op zo’n prominente plaats in de stad. Ik nomineer de onbekenden die zich vestigden aan een natuurlijk water, de graver van de grachtenen waterwegen, de schipper, de brouwer, de volder en de bleker. Misschien in hun tijd eenvoudige mannen en vrouwen die naamloos de geschiedenis in zijn gegaan. In retrospectief echter stoere werkers die met hun werk het formidabele fundament hebben gelegd waarop onze prachtige stad nu staat en die hun monument meer dan verdienen.



Amersfoort bierstad & Amersfoort Hoppen 1475

Amersfoorts Hoppen 1475
Introductie van Amersfoorts Hoppen 1475 met het Sint Joris Gilde

Amersfoort Bierstad

Vandaag ben ik met een paar vrienden naar de Sint Joriskerk geweest. Daar was een interessante lezing van historicus Leen Alberts over Amersfoort als bierstad.

Hij vertelde een mooi verhaal over hoe er schoon water via een bekenstelsel naar Amersfoort stroomde. De amersfoorters wisten wel raad met dat water en begonnen bier te brouwen. Dat deden zij op een gegeven moment zo goed dat de amersfoortse brouwers in productieomvang de vierde van Nederland waren.

Ander opvallend moment was toen verteld werd dat er in Amersfoort  op toegezien werd dat het water in de grachten niet vervuild zou raken. Dat water was namelijk de grondstof voor het bier.

Het mooiste moment was natuurlijk het proeven. Leen Alberts had in de archieven een origineel recept gevonden van het Amersfoorts Hoppen. Brouwerij Rock City Beers heeft dat bier gereproduceerd.

Voor de liefhebbers die deze avond hebben gemist, er zijn slijters die het verkopen. het schijnt ook bij de Jumbo’s in Amersfoort verkrijgbaar te zijn.

Wil je alles weten over Amersfoort Bierstad dan staat dat in dit boek:



Een dagje bij het Belgenmonument.

belgenmonument-amersfoort-8307Het is Open Monumentendag en mooi weer. We gaan er dus op uit.

Het is 100 jaar geleden dat de Belgen aan de Gemeente Amersfoort vroegen of zij een monument mochten bouwen en dat wordt gevierd. Op naar het Belgenmonument dus.

De rondleiding werd gegeven door de enthousiaste projectleider die net de gebouwen heeft opgeleverd. Hij vertelt over waarom het monument hier staat, over de opzet van het monument en over technische keuzes die gemaakt moesten worden. Bijzonder vond ik dat het de vraag is geweest wat nu eigenlijk de voorkant van het monument is geweest. Archiefonderzoek gaf daar antwoord op. Verder ging het verhaal over het voegwerk, de sloop en het weer opbouwen van een muur en de zorg over de panelen.

Ik kan dat in dit blog herhalen maar Hans Zijlstra doet dat in zijn boek “100 jaar Belgenmonument (ISBN 978-90-825717-0-7)” veel beter. Dus snel naar Boekhandel Veenendaal want het ligt daar voor slechts € 5,-.

Concert to End All Wars, Belgenmonument, Amersfoort
Concert to End All Wars, Belgenmonument, Amersfoort

Later op de avond het Concert Against All Wars. De Konrad Koselleck Big Band, Vincent Bijlo en Ellen ten Damme vertelden daar over oorlogen en de waanzin ervan. Een indrukwekkend concert. Het gebracht werd door uitstekende musici. Vincent Bijlo vertelde het verhaal waarbij zijn vingers in een razend tempo over het script, ik vermoed in braille, gleden. En dat Ellen ten Damme kan zingen wisten we in Amersfoort natuurlijk als sinds zij Maria vertolkte in The Passion dit voorjaar.

Het geweld van grote oorlogen werd vakkundig verbonden aan het amersfoortse Belgenmonument waardoor het concert een echt plaastelijk evenement werd. Er werd stilgestaan bij de woorden op het Belgenmonument: “gastvrijheid, opbeuring, onderwijs”, maar ook bij Fritz Haber, uitvinder van de gifgassen waardoor ongeveer honderdduizend doden vielen maar die in 1919 toch nobelprijswinnaar werd vanwege zijn bijdrage aan de kunstmest. Vincent Bijlo sloot dat af met: “Oorlog is angst vermomd als moed”.

En ik vraag me af: “Kunnen we dan niet stoppen met bang zijn?”

Heb je het gemist dan kun je via Twitter Periscope nog stukjes terugzien: Vincent Bijlo en Ellen ten Damme.